KAWA W CZASIE CIĄŻY

Kofeina zaliczana jest do alkaloidów purynowych, występuje w kilkudziesięciu gatunkach roślin. Główne źródła kofeiny w diecie to kawa, herbata, kakao, czekolada oraz napoje energetyzujące i typu cola. Kofeina znajduje się także w suplementach diety oraz lekach, przede wszystkim przeciwbólowych. Jest jednym z najpowszechniej stosowanych środków psychoaktywnych na świecie. Doustną dawkę śmiertelną kofeiny oszacowano na ok. 10 g, jednak spożycie takiej ilości z żywnością nie jest możliwe.

Jak kofeina działa na organizm?

Kofeina osiąga maksymalne stężenie we krwi od 30 do 180 minut od spożycia. Szybkość wchłaniania tego związku uwarunkowana jest indywidualnymi predyspozycjami organizmu, a także obecnością treści pokarmowej w żołądku. Kofeina pokonuje barierę krew-mózg, przenika przez łożysko, a także do mleka kobiecego. Związek ten nie kumuluje się w organizmie człowieka, metabolizowany jest przez wątrobę.

Kofeina pobudza ośrodkowy układ nerwowy, wpływa na pracę serca i ciśnienie krwi. Uznana jest za substancję psychoaktywną. Umiarkowane spożycie tego związku poprawia m.in. wydolność umysłową, koncentrację, zmniejsza także senność i zmęczenie organizmu. Wykazuje umiarkowane działanie moczopędne. Zbyt wysokie spożycie kofeiny, w ilości 500-600 mg/dobę przyczyniać się może do nadmiernej pobudliwości, arytmii, bezsenności i dyskomfortu układu trawiennego.

Kofeina a ciąża

Metabolizm kofeiny w organizmie kobiety ciężarnej jest znacznie wydłużony z uwagi na zachodzące zmiany hormonalne.  Dodatkowo, związek ten pokonuje barierę krew-łożysko i przechodzi do płodu, nawet już w 7-8 tygodniu ciąży. Badania pokazują, że nadmierne spożycie kofeiny w czasie ciąży może przyczynić się do niższej masy urodzeniowej dziecka, a także większego ryzyka porodu przedwczesnego lub poronienia. Jednak zależności te nie występują we wszystkich przeprowadzonych obserwacjach naukowych, część wyników jest rozbieżnych. Podkreśla się jednak, że spożycie kofeiny w ilości powyżej 400-600 mg/dobę może negatywnie oddziaływać na przebieg ciąży i znacznie zwiększa ryzyko powikłań u płodu.

Nie są jednak znane dokładne mechanizmy negatywnego oddziaływania kofeiny na organizm ciężarnej i płodu, ponieważ możliwości przeprowadzenia badań naukowych w grupie kobiet ciężarnych są ograniczone. Większość obserwacji opiera się doświadczeniach z udziałem zwierząt lub badań ankietowych ciężarnych czy też obserwacji niemowląt i dzieci.

Za bezpieczną dawkę kofeiny w czasie ciąży uważa się 200-300 mg/dobę. Jednak zdania wśród naukowców są podzielone i część z nich postuluje tak niskie spożycie kofeiny, jak jest to możliwe do osiągnięcia. Warto podkreślić również fakt, że spożycie żywności będącej źródłem kofeiny należy kontrolować również w czasie karmienia piersią. W wyniku spożycia 100 g kofeiny przez kobietę karmiącą, jej zawartość w mleku może kształtować się na poziomie 0,01-1,64 mg. Takie mleko kobiece może przyczyniać się do drażliwości noworodka, a także zaburzenia jego snu.

Tabela 1. Zawartość kofeiny w wybranych produktach

Produkt Kofeina [mg/100g]
 Filiżanka (160 ml) mocnego naparu kawy mielonej  74 mg
 Filiżanka (160 ml) naparu kawy rozpuszczalnej  117 mg
 Szklanka herbaty czarnej ekspresowej parzonej 3 minuty  38 mg
 Tabliczka czekolady mlecznej (100 g)  16-26 mg
 Tabliczka czekolady gorzkiej (100 g)  52-85 mg
 Napój typu cola (100 ml)  10 mg
 1 tabletka leku lub preparatu farmaceutycznego  10 mg

Oprac. na podstawie: Jarosz i wsp., 2009., Wierzejska, 2012.


Wybrane piśmiennictwo:

  1. American College of Obstetricians and Gynecologists. ACOG Comitee Opinion No.462: Moderate caffeine consumption during pregnancy. Obstet Gynecol. 2010; 116:467-9
  2. Dworzański W, Opielak G, Burdan F. Niepożądane działania kofeiny. Pol Merk Lek 2009, 27: 357-361
  3. Jarosz M, Wierzejska R, Mojska H, Świderska K, Siuba M. Zawartość kofeiny w produktach spożywczych. Chem. Toksykol. – XLII, 2009, 3, str. 776 – 781
  4. Jarosz M, SiubaM, Wierzejska R. Maternal caffeine intake and its effect on pregnancy outcomes.European Journal of Obstetrics and Gynecology and Reproductive Biology , Volume 160 , Issue 2 , 156 - 160
  5. Morgan S, Koren G, Bozzo P. Is caffeine consumption safe during pregnancy? Canadian Family Physician Apr 2013, 59 (4) 361-362;
  6. Wierzejska R., Wpływ spożycia kofeiny na przebieg ciąży i rozwój płodu, Piernat., Neonatol. Ginekol., 2012, 5, 110-113.

 

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej