ŻYCIE BEZ LAKTOZY

Nietolerancja laktozy jest dosyć istotnym problemem klinicznym, dane epidemiologiczne pokazują, że z trawieniem tego cukru zmagać się może nawet 37% Polaków. Laktoza rozkładana jest w jelicie przez enzym laktazę, który znajduje się na szczycie enterocytów. U części osób następuje niedobór lub zanik tego enzymu.

Wyróżnia się kilka przyczyn nietolerancji laktozy:

  • Uwarunkowaną genetycznie alaktazję, czyli całkowity brak laktazy w jelicie przez całe życie człowieka (niedobór wrodzony);
  • Pierwotny niedobór laktazy, którego przyczyną jest naturalny proces zmniejszenia aktywności laktazy, postępujący wraz z wiekiem;
  • Wtórny niedobór laktazy, który może występować przejściowo, np. w wyniku zapalenia błony śluzowej jelit. Po regeneracji komórek jelitowych, laktoza może być dobrze tolerowana.

Objawy nietolerancji laktozy

Najczęstsze objawy nietolerancji laktozy to biegunki, bóle brzucha, wzdęcia, gazy, kruczenie jelit. Pojawiać się mogą nawet po kilku godzinach od spożycia posiłku zawierającego ten cukier. Ich nasilenie związane jest przede wszystkim z ilością spożytej laktozy.

Jak diagnozuje się nietolerancje laktozy?

Diagnozę poprzedza szczegółowy wywiad, uwzględniający sposób żywienia oraz obraz kliniczny dolegliwości. Popularnym badaniem jest analiza stężenia wodoru w wydychanym powietrzu (u osób zdrowych jest on prawie nieobecny). W diagnostyce nietolerancji laktozy stosuje się także ocenę pH stolca czy testy genetyczne.

Co należy wykluczyć z diety?

Głównym źródłem laktozy w diecie są mleko i jego przetwory. I to głównie te produkty spożywcze odpowiadają za dyskomfort trawienny pacjenta z nietolerancją laktozy. Jednak należy podkreślić, że cukier ten może być obecny w pieczywie, wyrobach mięsnych czy słodyczach (zwłaszcza z kakao).

Wykres 1. Zawartość laktozy [g] w 100 g produktu.

(na podstawie: Lomer M.C., Parkes G.C., Sanderson J.D. Review article: Lactose intolerance in clinical practice — Myths and realities. Aliment. Pharmacol. Ther. 2008; 27: 93–10; Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005).

Mleko suche w proszku*: 52,9
Mleko skondensowane słodzone*: 12,3
Czekolada mleczna: 10
Ser topiony: 5
Jogurt naturalny: 4,7
Mleko półtłuste*: 4,7
Lody Śmietankowe: 4,4
Kefir: 4,1
Jogurt owocowy: 4
Serek wiejski: 3,1
Twaróg tłusty: 2,9
Śmietana chuda: 2,2

*mleko krowie

Zazwyczaj niewielkie ilości laktozy, pomimo jej nietolerancji są dobrze tolerowane przez pacjentów. Jednak każdorazowo należy indywidualnie określić ilość laktozy, która nie powoduje przykrych dolegliwości. Można również wprowadzić suplementy diety zawierające enzym laktazę, które przyjmować należy podczas posiłku.

Warto też pamiętać o tym, że osoby z nietolerancją laktozy, po wykluczeniu z diety produktów mlecznych, mogą mieć większe ryzyko niedoborów wapnia, dlatego należy przeanalizować udział tego składnika w diecie.

Kilka słów o produktach fermentowanych

W produktach mlecznych, produkowanych w procesie fermentacji, obecne są bakterie kwasu mlekowego. W czasie fermentacji mleka bakterie rozkładają właśnie laktozę. Dodatkowo pomagają także w trawieniu laktozy w przewodzie pokarmowym, dlatego też mleczne produkty fermentowane są zazwyczaj dobrze tolerowane przez pacjentów z nietolerancją tego cukru. Należy jednak podkreślić, że nasilenie nietolerancji może być różne, dlatego zawsze należy ocenić bezpieczną ilość produktu do jednorazowego spożycia, który nie powoduje dyskomfortu trawiennego.

Produkty mleczne bez laktozy

Asortyment produktów mlecznych w ostatnich latach bardzo się rozwinął. Bez problemu odnajdziemy na rynku mleka, masło czy jogurty bezlaktozowe, które są bezpieczne dla osób z nietolerancją laktozy. Warto jednak podkreślić, że  żywność ta z uwagi na rozłożoną laktozę do cukrów prostych, charakteryzuje się wyższą słodyczą niż jej tradycyjne odpowiedniki.


Wybrane piśmiennictwo:

  1. Vandenplas Y. Lactose intolerance. Asia Pacific Journal Clinic Nutriton. 2015; 24(S1):S9-S13.
  2. Zatwarnicki P. Nietolerancja laktozy – przyczyny, objawy, diagnostyka. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne. 2014;4, 3, S273–S276.
  3. Rychlik U., Marszałek A. Nietolerancja laktozy – współczesny stan wiedzy diagnostyka laboratoryjna. Journal of Laboratory Diagnostics.2013; 49(1) S71-S73.

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej