ILE KALORII MI POTRZEBA?

Energia niezbędna jest nie tylko do codziennej aktywności związanej z czynnością zawodową, obowiązkami domowymi czy uprawianiem sportu, ale także do przebiegu wszystkich procesów biochemicznych, które cały czas zachodzą w organizmie człowieka. Dostarczenie optymalnej ilości energii każdego dnia, wraz z niezbędnymi składnikami odżywczymi, zapewnia utrzymanie dobrego stanu zdrowia.

Jakie jest dobowe zapotrzebowanie na energię?

Każdego dnia wraz z pożywieniem należy dostarczyć taka ilość energii, która zrównoważy wydatek energetyczny osoby zdrowej o prawidłowym stanie odżywienia i pozwoli na utrzymanie:

  • dobrego stanu zdrowia,
  • optymalnej masy ciała i jego składu,
  • wykonywania codziennych aktywności
  • uprawiania aktywności fizycznej
  • potrzeb szczególnych związanych ze wzrostem i rozwojem dzieci i młodzieży, a także okresem ciąży i laktacji.

Na całodobowe zapotrzebowanie organizmu składają się potrzeby związane z podstawową przemianą materii (PPM, z ang. basal metabolic rate, BMR), metabolizowaniem pożywienia, codzienną aktywnością fizyczną, a także ze wzrostem organizmu oraz okresem szczególnym – ciążą i laktacją.

Co oznacza podstawowa przemiana materii?

PPM stanowi energię potrzebną do utrzymania wszystkich podstawowych procesów zachodzących w organizmie, czyli m.in. przemian komórkowych, transportu substancji, produkcji, wydzielania i metabolizmu hormonów czy enzymów, utrzymania temperatury ciała, funkcjonowania różnych narządów. Pomiaru PPM dokonuje się w stanie spoczynku.

Wartość PPM uwarunkowana jest wiekiem, płcią, masą i składem ciała oraz stylem życia. Zazwyczaj stanowi 45-75% dobowego całkowitego wydatku energetycznego.

Inne wydatki energetyczne

Codzienna aktywność fizyczna, do której zaliczymy pracę zawodową, obowiązki domowe czy sport uprawiany rekreacyjnie, stanowi w przybliżeniu 30% energii wydatkowanej w ciągu dnia.

Około 10% energii niezbędne jest do termogenezy poposiłkowej, gdyż trawienie, wchłanianie i transport substancji odżywczych wymaga energii.

Do około 20 roku życia część energii wykorzystywana jest na wzrost organizmu. U niemowląt wydatki energetyczne związane z wzrostem wynoszą nawet 35% zapotrzebowania energetycznego, u dzieci rocznych i dwuletnich, odpowiednio 5% i 3%. Do okresu dojrzewania koszt energetyczny wzrostu organizmu wynosi ok. 1%, a następnie spada do 0 w okolicy 20 lat.

Ciąża i laktacja to szczególne okresy w życiu kobiety. Dodatkowa energia niezbędna jest do prawidłowego przebiegu ciąży i laktacji. Dlatego też zaleca się zwiększenie wartości energetycznej diety w II trymestrze o 360 kcal, w II trymestrze o 475 kcal, natomiast w okresie laktacji (0-6 miesiąc) o 505 kcal.

Jak określić dobowe zapotrzebowanie energetyczne?

Metod na określenie całkowitej przemiany materii (CPM) jest wiele. Jednak w praktyce zazwyczaj wykorzystuje się normy żywienia lub wyliczenia na podstawie wykonanych pomiarów składu ciała lub dostępnych wzorów.

W pierwszej kolejności szacuje się PPM, a następnie uwzględnia aktywność fizyczną danej osoby.

W przypadku braku możliwości określenia PPM metodą kalorymetrii pośredniej, można posłużyć się równaniami Harrisa-Benedicta lub Mifflina-St.Jeora (wskazane do wyliczeń u osób z nadmierną masą ciała).

Wzory Harrisa-Benedicta:

PPM (kobiety) = 655,1 + (9,563 x masa ciała [kg]) + (1,85 x wzrost [cm]) – (4,676 x [wiek])

PPM (mężczyźni) = 66,5 + (13,75 x masa ciała [kg]) + (5,003 x wzrost [cm]) – (6,775 x [wiek])

 

Wzory Mifflina-St.Jeora:

PPM (kobiety) = (10 x aktualna masa ciała [kg]) + (6,25 x wzrost [cm]) –(5 x wiek) –161
PPM (mężczyźni) = (10 x aktualna masa ciała [kg]) + (6,25 x wzrost [cm]) –(5 x wiek) + 5

W kolejnym kroku należy oszacować wydatek energetyczny danej osoby związany z codzienną aktywnością domową, zawodową oraz fizyczną. Na podstawie dostępnych w literaturze fachowej tabel można oszacować dobowy koszt energii dla wszystkich czynności. Suma PPM i wydatków energetycznych organizmu składa się na całkowitą przemianę materii.

Do określenia CPM można również wykorzystać przygotowane przez ekspertów współczynniki aktywności fizycznej PAL ( z ang. physical activity level), które są ilorazem całkowitego wydatku energetycznego i podstawowej przemiany materii. Niską aktywność fizyczną określa PAL na poziomie 1,40-1,69; umiarkowaną w zakresie 1,7-1,99, natomiast wysoką w granicach 2,00-2,40. U dorosłych mężczyzn i kobiet (wyjątek stanowi okres ciąży i laktacji) CPM stanowi iloczyn PPM oraz PAL.


Wybrane piśmiennictwo:

  1. Jarosz (red.): 2012: Normy żywienia dla populacji polskiej - nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa
  2. World Health Organization. Human Energy Requirements Report of a Joint FAO/WHO/UNU Expert Consultation, Rome, Italy, 17–24 October 2001. Food and Agriculture Organization of the United Nations: Rome, 2004.
  3. Zespół ds. leczenia otyłości u osób dorosłych Polskiego Towarzystwa Dietetyki: Gajewska D, Myszkowska-Ryciak J, Lange E, Gudej S, Pałkowska-Goździk E, Bronkowska M, Piekło B, Łuszczki E, Kret M, Białek-Dratwa A, Pachocka L, Sobczak-Czynsz A. Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Dietetyki 2015.Dietetyka 2015 vol.8, Wyd. Spec.

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej