Czerwony ryż pomaga obniżyć cholesterol

CZERWONY RYŻ POMAGA OBNIŻYĆ CHOLESTEROL

Choroby układu krążenia stanowią główną przyczynę zgonów w Polsce. Jak wykazały wyniki badania NATPOL 2011, na hipercholesterolemię choruje około 18 milionów dorosłych  Polaków. I tylko u 8% pacjentów leczenie wysokiego stężenia cholesterolu jest skuteczne. A należy podkreślić, że dyslipidemie są jednym z głównych modyfikowalnych czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

Żywność lekiem?

Pierwszym krokiem w postępowaniu z pacjentem kardiologicznym jest zmiana stylu życia, w tym przede wszystkim diety. Dlatego też w postępowaniu dietetycznym ważną rolę odgrywa żywność bogata w składniki bioaktywne, które wykazują udokumentowany naukowo, pozytywny wpływ na organizm człowieka. W ostatnich latach bardzo popularny w walce z wysokim stężeniem cholesterolu stał się fermentowany czerwony ryż, który określany jest często „naturalną statyną”.

Statyny stanowią podstawową grupę leków wykorzystywana w leczeniu zaburzeń lipidowych. Badania nad tymi związkami rozpoczęli Japończycy już w latach 70. Wykazali oni, że związki produkowane przez grzyby strzępkowe mają właściwości obniżające stężenie cholesterolu,  ponieważ statyny są inhibitorami reduktazy HMG-CoA i blokują jego endogenną produkcję.

Monakolina K z czerwonego ryżu działa jak statyna

Monakolinę K wyizolowano w 1975 roku z czerwonych drożdży ryżu chińskiego (z ang. red yeast rice). Surowiec ten od stuleci wykorzystywany jest w Chinach jako źródło czerwonego barwnika.

Badania naukowe potwierdziły, że monakolina hamuje aktywność reduktazy HMG-CoA i z powodzeniem może być stosowana w terapii obniżającej stężenie cholesterolu. Sfermentowany ryż czerwony uznano za nutraceutyk. Obniżenie stężenia cholesterolu do nawet ok. 20% obserwuje się przy spożyciu monakoliny K w dawce 2,5-10 mg/dobę.

Należy podkreślić, że u części osób spożywających ten produkt obserwuje się działania niepożądane takie jak w przypadku statyn. Dlatego też do diety należy wprowadzać go rozważnie, ponieważ jego długofalowe oddziaływanie na organizm nie zostało udokumentowane. Poza tym trudno jest oszacować dawkę monakoliny, jaką można spożyć z żywnością. Szczególną ostrożność należy też zachować w przypadku stosowania suplementów diety zawierających monakolinę, ponieważ ich jakość może być niska.

Opinia Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA)

EFSA wydała pozytywną decyzję stosowania oświadczenia zdrowotnego odnośnie Monascus purpureus, czyli  fermentowanego czerwonego ryżu. Jego treść jest następująca: „Monakolina K z fermentowanego czerwonego ryżu pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi”. Oświadczenie może być stosowane wyłącznie w odniesieniu do żywności zapewniającej spożycie 10 mg monakoliny K z fermentowanego czerwonego ryżu dziennie. Aby oświadczenie mogło być stosowane, podaje się informację dla konsumenta, że korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 10 mg monakoliny K z produktów z fermentowanego czerwonego ryżu.

Co o monakolinie mówią wytyczne kardiologów z 2016 roku?

Nutraceutyki zawierające monakolinę mogą być zalecane w przypadku pacjentów z hiperlipidemią, niekwalifikujących się do leczenia statynami z uwagi na zbyt niskie całkowite ryzyko sercowo-naczyniowe.


Wybrane piśmiennictwo:

  1. Gordon RY, Cooperman T, Obermeyer W, Becker DJ. Marked variability of monacolin levels in commercial red yeast rice products: buyer beware. Arch Intern Med, 2010; 170: 1722–1727. 146.
  2. Grupa Robocza Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) i Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego (EAS) do spraw leczenia zaburzeń lipidowych: Wytyczne ESC/EAS dotyczące leczenia zaburzeń lipidowych w 2016 roku. Kardiologia Polska 2016; 74, 11: 1234–1318; DOI: 10.5603/KP.2016.0157
  3. Li Y, Jiang L, Jia Z et al. A meta-analysis of red yeast rice: an effective and relatively safe alternative approach for dyslipidemia. PLoS One, 2014; 9: e98611

 

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej

Kawa w czasie ciąży

KAWA W CZASIE CIĄŻY

Kofeina zaliczana jest do alkaloidów purynowych, występuje w kilkudziesięciu gatunkach roślin. Główne źródła kofeiny w diecie to kawa, herbata, kakao, czekolada oraz napoje energetyzujące i typu cola. Kofeina znajduje się także w suplementach diety oraz lekach, przede wszystkim przeciwbólowych. Jest jednym z najpowszechniej stosowanych środków psychoaktywnych na świecie. Doustną dawkę śmiertelną kofeiny oszacowano na ok. 10 g, jednak spożycie takiej ilości z żywnością nie jest możliwe.

Jak kofeina działa na organizm?

Kofeina osiąga maksymalne stężenie we krwi od 30 do 180 minut od spożycia. Szybkość wchłaniania tego związku uwarunkowana jest indywidualnymi predyspozycjami organizmu, a także obecnością treści pokarmowej w żołądku. Kofeina pokonuje barierę krew-mózg, przenika przez łożysko, a także do mleka kobiecego. Związek ten nie kumuluje się w organizmie człowieka, metabolizowany jest przez wątrobę.

Kofeina pobudza ośrodkowy układ nerwowy, wpływa na pracę serca i ciśnienie krwi. Uznana jest za substancję psychoaktywną. Umiarkowane spożycie tego związku poprawia m.in. wydolność umysłową, koncentrację, zmniejsza także senność i zmęczenie organizmu. Wykazuje umiarkowane działanie moczopędne. Zbyt wysokie spożycie kofeiny, w ilości 500-600 mg/dobę przyczyniać się może do nadmiernej pobudliwości, arytmii, bezsenności i dyskomfortu układu trawiennego.

Kofeina a ciąża

Metabolizm kofeiny w organizmie kobiety ciężarnej jest znacznie wydłużony z uwagi na zachodzące zmiany hormonalne.  Dodatkowo, związek ten pokonuje barierę krew-łożysko i przechodzi do płodu, nawet już w 7-8 tygodniu ciąży. Badania pokazują, że nadmierne spożycie kofeiny w czasie ciąży może przyczynić się do niższej masy urodzeniowej dziecka, a także większego ryzyka porodu przedwczesnego lub poronienia. Jednak zależności te nie występują we wszystkich przeprowadzonych obserwacjach naukowych, część wyników jest rozbieżnych. Podkreśla się jednak, że spożycie kofeiny w ilości powyżej 400-600 mg/dobę może negatywnie oddziaływać na przebieg ciąży i znacznie zwiększa ryzyko powikłań u płodu.

Nie są jednak znane dokładne mechanizmy negatywnego oddziaływania kofeiny na organizm ciężarnej i płodu, ponieważ możliwości przeprowadzenia badań naukowych w grupie kobiet ciężarnych są ograniczone. Większość obserwacji opiera się doświadczeniach z udziałem zwierząt lub badań ankietowych ciężarnych czy też obserwacji niemowląt i dzieci.

Za bezpieczną dawkę kofeiny w czasie ciąży uważa się 200-300 mg/dobę. Jednak zdania wśród naukowców są podzielone i część z nich postuluje tak niskie spożycie kofeiny, jak jest to możliwe do osiągnięcia. Warto podkreślić również fakt, że spożycie żywności będącej źródłem kofeiny należy kontrolować również w czasie karmienia piersią. W wyniku spożycia 100 g kofeiny przez kobietę karmiącą, jej zawartość w mleku może kształtować się na poziomie 0,01-1,64 mg. Takie mleko kobiece może przyczyniać się do drażliwości noworodka, a także zaburzenia jego snu.

Tabela 1. Zawartość kofeiny w wybranych produktach

Produkt Kofeina [mg/100g]
 Filiżanka (160 ml) mocnego naparu kawy mielonej  74 mg
 Filiżanka (160 ml) naparu kawy rozpuszczalnej  117 mg
 Szklanka herbaty czarnej ekspresowej parzonej 3 minuty  38 mg
 Tabliczka czekolady mlecznej (100 g)  16-26 mg
 Tabliczka czekolady gorzkiej (100 g)  52-85 mg
 Napój typu cola (100 ml)  10 mg
 1 tabletka leku lub preparatu farmaceutycznego  10 mg

Oprac. na podstawie: Jarosz i wsp., 2009., Wierzejska, 2012.


Wybrane piśmiennictwo:

  1. American College of Obstetricians and Gynecologists. ACOG Comitee Opinion No.462: Moderate caffeine consumption during pregnancy. Obstet Gynecol. 2010; 116:467-9
  2. Dworzański W, Opielak G, Burdan F. Niepożądane działania kofeiny. Pol Merk Lek 2009, 27: 357-361
  3. Jarosz M, Wierzejska R, Mojska H, Świderska K, Siuba M. Zawartość kofeiny w produktach spożywczych. Chem. Toksykol. – XLII, 2009, 3, str. 776 – 781
  4. Jarosz M, SiubaM, Wierzejska R. Maternal caffeine intake and its effect on pregnancy outcomes.European Journal of Obstetrics and Gynecology and Reproductive Biology , Volume 160 , Issue 2 , 156 - 160
  5. Morgan S, Koren G, Bozzo P. Is caffeine consumption safe during pregnancy? Canadian Family Physician Apr 2013, 59 (4) 361-362;
  6. Wierzejska R., Wpływ spożycia kofeiny na przebieg ciąży i rozwój płodu, Piernat., Neonatol. Ginekol., 2012, 5, 110-113.

 

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej

Wapń – czy może mi go brakować?

WAPŃ - CZY MOŻE MI GO BRAKOWAĆ?

3 września 2013 roku na spotkaniu ekspertów towarzystw i instytutów naukowych, zorganizowanym przez Komitet Żywienia Człowieka PAN oraz Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych ustalono „Stanowisko zespołu ekspertów dotyczące zapobiegania niedoborom wapnia w diecie Polaków oraz roli produktów mlecznych, w tym jogurtu, w zdrowym żywieniu”: 

„Prawidłowe żywienie to podstawowy kanon nie tylko rozwoju i zdrowia człowieka, ale przede wszystkim obniżenia ryzyka wystąpienia chorób dietozależnych.

Wzrost częstości występowania niskiej masy kostnej, który jest obserwowany zarówno w populacji dziecięcej, jak i u dorosłych, skutkuje w późniejszym okresie, tj. dorosłości i starszym, rosnącym odsetkiem osób z osteopenią i osteoporozą, chorobami układu krążenia, cukrzycą itp. Jest to związane m.in. ze złym sposobem żywienia i wymusza konieczność jego zmiany w kierunku prozdrowotnym.

Szczególnie niepokojące jest niewystarczające spożycie wapnia zwłaszcza przez dzieci i młodzież. Stąd Grupa Ekspertów po dokonaniu analizy istniejących w piśmiennictwie danych, jak i dyskusji naukowej przyjęła następujące stanowisko:

  1. Jednym z najpoważniejszych problemów występujących we wszystkich grupach wiekowych jest niewystarczające spożycie wapnia.
  2. Należy zapewnić spożycie wapnia na poziomie odpowiednim do wieku.
  3. Wapń powinien pochodzić z prawidłowo zbilansowanej codziennej diety, uzupełnianej w razie potrzeby żywnością wzbogacaną. Należy uwzględnić zasadę urozmaiconej diety, a także zawartość wapnia w poszczególnych produktach oraz zawartość innych składników odżywczych, które determinują rolę różnych produktów w codziennej diecie wszystkich grup wiekowych.
  4. Najlepszym źródłem wapnia w codziennej diecie jest mleko i produkty mleczne ze względu na jego zawartość i przyswajalność. Spożycie mleka płynnego jest dość wysokie w stosunku do innych produktów mlecznych. Biorąc pod uwagę zawartość wapnia i ogólną wartość odżywczą jogurtu oraz preferencje smakowe Polaków należy rekomendować włączenie go do codziennej diety.
  5. Jogurt ze względu na różny asortyment (jogurty naturalne i smakowe) może stanowić wartościową część codziennych posiłków (np. jako niskotłuszczowy zamiennik śmietany) lub deser. Powinien też stanowić zdrową alternatywę dla wysokokalorycznych przekąsek lub słodyczy.
  6. Dzieci powinny spożywać 3-4 porcje mleka i produktów mlecznych, natomiast dorośli min. 2 porcje dziennie.”

Źródło:

http://www.knozc.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=87:stanowisko-zespou-ekspertow&catid=32&Itemid=46

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej