Zaparcia u seniorów

ZAPARCIA U SENIORÓW

Elementem każdego wywiadu żywieniowego jest pytanie o częstotliwość wypróżnień pacjenta trafiającego do gabinetu dietetyka. Problem ten jest szczególnie istotny wśród pacjentów w wieku podeszłym. I chociaż zaparcia nie stanowią fizjologicznego następstwa procesu starzenia się, to zmniejszona aktywność fizyczna, przyjmowane leki, różne choroby i dysfunkcje przewodu pokarmowego (szczególnie jelita grubego) przyczyniają się do większej częstotliwości występowania zaparć u seniorów. Zaparcia wpływają niekorzystnie na jakość życia, dlatego nie należy ich lekceważyć, szczególnie w przypadku osób w wieku podeszłym.

Epidemiologia zaparć

Szacuje się, że problem incydentów zaparć w ciągu całego życia dotyczy około 30% ludności. Zaparcia częściej występują u osób starszych i wśród kobiet (współczynnik kobiety/mężczyźni: 2-3:1). W populacji osób po 65 r.ż. na zaparcia cierpi nawet 26% kobiet i 16% mężczyzn, a po 85 r.ż. problem ten występuje u 34% kobiet i 26% osób płci przeciwnej. Niektóre badania pokazują, że 1/3 populacji seniorów cierpi na zaparcia co najmniej raz w miesiącu. Większe odsetki zaparć obserwuje się u seniorów przebywających w domach opieki.

Warto podkreślić, że w przypadku osób starszych, zaparcia często towarzyszą innym zaburzeniom, m.in. mogą być związane ze schorzeniami dróg moczowych. Są także poważnym problemem w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych – choroby Alzheimera i Parkinsona.

Przyczyny zaparć

Zaparcia można podzielić na pierwotne i wtórne. W przypadku zaparć pierwotnych mamy zazwyczaj do czynienia z prawidłowym lub wolnym pasażem jelit oraz z zaburzoną defekacją. Natomiast zaparcia wtórne mogą być jatrogenne (np. stosowanie leków z grupy diuretyków czy antycholinergicznych) lub związane z występowaniem innych chorób (np. niedoczynność tarczycy, choroba uchyłkowa jelita, depresja). U osób w wieku podeszłym częściej obserwuje się zaparcia wtórne.

Ważnym czynnikiem wpływającym na częstotliwość wypróżnień osób starszych jest sposób żywienia. Seniorzy zazwyczaj piją niewystarczającą ilość płynów, co skutkuje niedostatecznym nawodnieniem organizmu, a dodatkowo ich dieta jest niedoborowa w błonnik pokarmowy. Zachowania te wpływają negatywnie na funkcjonowanie układu pokarmowego i sprzyjają zaparciom.

Diagnoza zaparć

Zaparcia diagnozowane są w oparciu o tzw. IV Kryteria Rzymskie. Diagnozę zaparć poprzedza szczegółowy wywiad i badania lekarskie. Lekarz pod uwagę bierze nie tylko dolegliwości zgłaszane przez pacjenta, ale również jego choroby współistniejące, przyjmowane leki, sposób żywienia, różnego rodzaju badania fizykalne oraz badania morfologiczne i biochemiczne krwi. Ważnym aspektem diagnostyki jest również określenie zwyczajowej częstotliwości wypróżnień pacjenta.

Leczenie zachowawcze zaparć

Pierwszym krokiem w leczeniu zachowawczym zaparć są zmiany w stylu życia, w tym obejmujące przede wszystkim dietę i aktywność fizyczną. Stopniowo zwiększyć należy spożycie błonnika pokarmowego do 30 g /dobę (podaż zawsze należy dostosować do stanu zdrowia pacjenta, szybkie zwiększenie udziału błonnika w diecie może dać skutki uboczne w postaci wzdęć i gazów) oraz udział płynów w diecie. Zaleca się większą podaż warzyw i owoców, a także pełnoziarnistych produktów zbożowych (pieczywo, grube kasze, pełnoziarniste makarony, płatki i otręby), mielonych orzechów, suszonych śliwek.

W przypadku seniorów, warto rozważyć także wprowadzenie do diety soków przecierowych oraz zup w postaci kremu. Prócz dodatkowej porcji błonnika, wniosą do diety również większą ilość wody. Postępowanie to jest szczególnie ważne w przypadku pacjentów mających trudność z przeżuwaniem pokarmów, z brakami w uzębieniu czy dużym ryzykiem zachłyśnięcia.

Jeśli włączenie do diety większej ilości produktów będących źródłem błonnika nie jest możliwe, zaleca się stosowanie suplementów diety zawierających błonnik (np. babka płesznik, babka jajowata, siemię lniane). Należy jednak pamiętać, o zalecaniu dużej ilości płynów podczas takiego postępowania, aby nie pogłębić obecnego problemu.

U osób w wieku podeszłym można również rozważyć probiotykoterapię, ponieważ wraz z wiekiem pogarsza się skład mikroflory jelit. U seniorów obserwuje się zmniejszenie liczby m.in. bifidobakterii. Niektóre badania pokazały, że probiotyki mogą polepszać pasaż jelitowy i wpływać na polepszenie konsystencji stolca, jednak potrzeba jeszcze więcej obserwacji, aby jednoznacznie wykazać ich działanie.

Warto również podkreślać ważną rolę aktywności fizycznej, która pozytywnie wpływa na perystaltykę jelit.

W przypadku nieskutecznej interwencji dietetycznej, lekarz wprowadzi inne metody, np. leczenie farmakologiczne, trening behawioralny. Część pacjentów może kwalifikować się do leczenia chirurgicznego zaparć.


Wybrane piśmiennictwo:

  1. Drossman, D.A., Chang, L.C., Chey, W.D. et al.Rome IV functional gastrointestinal disorders: disorders of gut-brain interaction. The Rome Foundation; 2016
  2. De Giorgio, R., Ruggeri, E., Stanghellini, V., Eusebi, L. H., Bazzoli, F., & Chiarioni, G. (2015). Chronic constipation in the elderly: a primer for the gastroenterologist. BMC Gastroenterology15, 130. http://doi.org/10.1186/s12876-015-0366-3

 

 

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej

Mam ochotę na coś „małego”, czyli miejsce przekąsek w diecie okiem ekspertów

MAM OCHOTĘ NA COŚ "MAŁEGO", CZYLI MIEJSCE PRZEKASEK W DIECIE OKIEM EKSPERTÓW

Prawidłowo zbilansowana dieta to jeden z warunków do zachowania zdrowia i przeciwdziałania chorobom cywilizacyjnym, w dużej mierze dietozależnym. W codziennej praktyce zawodowej dietetyk przygląda się wielu różnym zachowaniom i nawykom żywieniowym swoich pacjentów. Często jednym z głównych obserwowanych problemów żywieniowych osób zgłaszających się po poradę, jest jakość i ilość przekąsek spożywanych w ciągu dnia.

Pojadanie między posiłkami to zwyczaj, który nie jest błędem żywieniowym. Wszystko zależy od tego, jaki produkt spożywany jest na przekąskę, jak często i w jakiej ilości. Warto jeszcze dodać: i jak szybko jest zjadany. Edukacja w zakresie prawidłowego żywienia, a tym samym dokonywania racjonalnych wyborów produktów spożywczych, wliczając przekąski, należy do podstawowych zadań dietetyka.

Listę przekąsek rekomendowanych w prawidłowo zaplanowanej diecie, w formie stanowiska, przygotował Zespół Ekspertów na spotkaniu towarzystw i instytutów naukowych w dniu 22 września 2015 roku, zorganizowanym przez Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka PAN oraz Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych.

Do produktów, które mogą być polecane jako zdrowe przekąski zaliczono:

  • świeże warzywa nieprzetworzone i w formie sałatek,
  • świeże owoce i produkty na ich bazie (np. musy, sałatki),
  • mleczne produkty fermentowane, zarówno naturalne jak i smakowe: jogurty, maślanki, serki homogenizowane.

Warzywa i owoce stanowią w diecie źródło witamin i składników mineralnych, a także błonnika. Natomiast produkty mleczne produkty fermentowane są polecane z uwagi na wysoka gęstość żywieniową, źródło białka i wapnia.

Z uwagi na wysoka wartość energetyczną promuje się w ograniczonej ilości:

  • produkty zbożowe na bazie pełnego ziarna (np. platki, ciasteczka pełnoziarniste z ziarnami),
  • orzechy,
  • suszone owoce.

 

Produkty zbożowe z pełnego przemiału są wartościowe pod względem zawartości błonnika pokarmowego. Stanowią również źródło węglowodanów złożonych. Orzechy bogate są nie tylko w składniki mineralne, ale również nienasycone kwasy tłuszczowe. Suszone owoce natomiast wzbogacają dietę w składniki mineralne i błonnik.

Podkreślono również, że należy zmniejszać spożycie przekąsek o wysokiej kaloryczności i małej wartości żywieniowe, do których zaliczono:

  • słodycze,
  • słone przekąski,
  • ciasta i ciastka.

Źródło:

http://ptnz.sggw.pl/2015/2015_Przekaski_stanowisko_ekspertow.pdf

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej

ILE KALORII MI POTRZEBA?

ILE KALORII MI POTRZEBA?

Energia niezbędna jest nie tylko do codziennej aktywności związanej z czynnością zawodową, obowiązkami domowymi czy uprawianiem sportu, ale także do przebiegu wszystkich procesów biochemicznych, które cały czas zachodzą w organizmie człowieka. Dostarczenie optymalnej ilości energii każdego dnia, wraz z niezbędnymi składnikami odżywczymi, zapewnia utrzymanie dobrego stanu zdrowia.

Jakie jest dobowe zapotrzebowanie na energię?

Każdego dnia wraz z pożywieniem należy dostarczyć taka ilość energii, która zrównoważy wydatek energetyczny osoby zdrowej o prawidłowym stanie odżywienia i pozwoli na utrzymanie:

  • dobrego stanu zdrowia,
  • optymalnej masy ciała i jego składu,
  • wykonywania codziennych aktywności
  • uprawiania aktywności fizycznej
  • potrzeb szczególnych związanych ze wzrostem i rozwojem dzieci i młodzieży, a także okresem ciąży i laktacji.

Na całodobowe zapotrzebowanie organizmu składają się potrzeby związane z podstawową przemianą materii (PPM, z ang. basal metabolic rate, BMR), metabolizowaniem pożywienia, codzienną aktywnością fizyczną, a także ze wzrostem organizmu oraz okresem szczególnym – ciążą i laktacją.

Co oznacza podstawowa przemiana materii?

PPM stanowi energię potrzebną do utrzymania wszystkich podstawowych procesów zachodzących w organizmie, czyli m.in. przemian komórkowych, transportu substancji, produkcji, wydzielania i metabolizmu hormonów czy enzymów, utrzymania temperatury ciała, funkcjonowania różnych narządów. Pomiaru PPM dokonuje się w stanie spoczynku.

Wartość PPM uwarunkowana jest wiekiem, płcią, masą i składem ciała oraz stylem życia. Zazwyczaj stanowi 45-75% dobowego całkowitego wydatku energetycznego.

Inne wydatki energetyczne

Codzienna aktywność fizyczna, do której zaliczymy pracę zawodową, obowiązki domowe czy sport uprawiany rekreacyjnie, stanowi w przybliżeniu 30% energii wydatkowanej w ciągu dnia.

Około 10% energii niezbędne jest do termogenezy poposiłkowej, gdyż trawienie, wchłanianie i transport substancji odżywczych wymaga energii.

Do około 20 roku życia część energii wykorzystywana jest na wzrost organizmu. U niemowląt wydatki energetyczne związane z wzrostem wynoszą nawet 35% zapotrzebowania energetycznego, u dzieci rocznych i dwuletnich, odpowiednio 5% i 3%. Do okresu dojrzewania koszt energetyczny wzrostu organizmu wynosi ok. 1%, a następnie spada do 0 w okolicy 20 lat.

Ciąża i laktacja to szczególne okresy w życiu kobiety. Dodatkowa energia niezbędna jest do prawidłowego przebiegu ciąży i laktacji. Dlatego też zaleca się zwiększenie wartości energetycznej diety w II trymestrze o 360 kcal, w II trymestrze o 475 kcal, natomiast w okresie laktacji (0-6 miesiąc) o 505 kcal.

Jak określić dobowe zapotrzebowanie energetyczne?

Metod na określenie całkowitej przemiany materii (CPM) jest wiele. Jednak w praktyce zazwyczaj wykorzystuje się normy żywienia lub wyliczenia na podstawie wykonanych pomiarów składu ciała lub dostępnych wzorów.

W pierwszej kolejności szacuje się PPM, a następnie uwzględnia aktywność fizyczną danej osoby.

W przypadku braku możliwości określenia PPM metodą kalorymetrii pośredniej, można posłużyć się równaniami Harrisa-Benedicta lub Mifflina-St.Jeora (wskazane do wyliczeń u osób z nadmierną masą ciała).

Wzory Harrisa-Benedicta:

PPM (kobiety) = 655,1 + (9,563 x masa ciała [kg]) + (1,85 x wzrost [cm]) – (4,676 x [wiek])

PPM (mężczyźni) = 66,5 + (13,75 x masa ciała [kg]) + (5,003 x wzrost [cm]) – (6,775 x [wiek])

 

Wzory Mifflina-St.Jeora:

PPM (kobiety) = (10 x aktualna masa ciała [kg]) + (6,25 x wzrost [cm]) –(5 x wiek) –161
PPM (mężczyźni) = (10 x aktualna masa ciała [kg]) + (6,25 x wzrost [cm]) –(5 x wiek) + 5

W kolejnym kroku należy oszacować wydatek energetyczny danej osoby związany z codzienną aktywnością domową, zawodową oraz fizyczną. Na podstawie dostępnych w literaturze fachowej tabel można oszacować dobowy koszt energii dla wszystkich czynności. Suma PPM i wydatków energetycznych organizmu składa się na całkowitą przemianę materii.

Do określenia CPM można również wykorzystać przygotowane przez ekspertów współczynniki aktywności fizycznej PAL ( z ang. physical activity level), które są ilorazem całkowitego wydatku energetycznego i podstawowej przemiany materii. Niską aktywność fizyczną określa PAL na poziomie 1,40-1,69; umiarkowaną w zakresie 1,7-1,99, natomiast wysoką w granicach 2,00-2,40. U dorosłych mężczyzn i kobiet (wyjątek stanowi okres ciąży i laktacji) CPM stanowi iloczyn PPM oraz PAL.


Wybrane piśmiennictwo:

  1. Jarosz (red.): 2012: Normy żywienia dla populacji polskiej - nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa
  2. World Health Organization. Human Energy Requirements Report of a Joint FAO/WHO/UNU Expert Consultation, Rome, Italy, 17–24 October 2001. Food and Agriculture Organization of the United Nations: Rome, 2004.
  3. Zespół ds. leczenia otyłości u osób dorosłych Polskiego Towarzystwa Dietetyki: Gajewska D, Myszkowska-Ryciak J, Lange E, Gudej S, Pałkowska-Goździk E, Bronkowska M, Piekło B, Łuszczki E, Kret M, Białek-Dratwa A, Pachocka L, Sobczak-Czynsz A. Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Dietetyki 2015.Dietetyka 2015 vol.8, Wyd. Spec.

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej

Co to jest ładunek glikemiczny?

CO TO JEST ŁADUNEK GLIKEMICZNY?

Produkty spożywcze charakteryzują się różną zawartością węglowodanów, dlatego też prócz indeksu glikemicznego, wprowadzono pojęcie ładunku glikemicznego (z ang. Glicaemic load, GL). Definicja ta określa odpowiedź glikemiczną organizmu po spożyciu określonej miarowo porcji żywności.

Ładunek glikemiczny (GL) = (GI *   zawartość węglowodanów przyswajalnych w danej porcji produktu) / 100

Produkty spożywcze o podobnym ładunku glikemicznym, spożywane w typowych standardowych porcjach, powodują zazwyczaj podobny wzrost stężenia glukozy we krwi, pomimo różnego indeksu glikemicznego. Im wyższy ładunek glikemiczny produktu, tym wyższa glikemia i odpowiedź insulinowa na porcję danej żywności.

Podział ładunku glikemicznego dla typowo spożywanych porcji żywności:

  • niski GL ≤ 10,
  • średni GL 11-19,
  • wysoki GL >20.

Całkowity ładunek glikemiczny żywności spożytej w ciągu dnia poniżej 80 uznaje się jako niski, a powyżej 120 jako wysoki.

Niewielki ładunek glikemiczny mają produkty spożywcze, które zawierają 50 g węglowodanów w dużej objętości, natomiast ich zwyczajowo spożywana porcja jest niewielka. Dla przykładu: arbuz ma wysoki indeks glikemiczny, ale jednocześnie niski ładunek glikemiczny.

Rzetelne informacje o GL

W Internecie można odnaleźć wiele materiałów poświęconych wartościom, zarówno indeksu, jak i ładunku glikemicznego. Jednak część z nich pokazuje wartości błędne, dlatego zaleca się, aby korzystać bezpośrednio z danych zawartych w publikacjach naukowych lub też można sięgnąć do największej bazy indeksu i ładunku glikemicznego produktów spożywczych przygotowanej przez zespół prof. Jennie Brand-Miller z Uniwersytetu w Sydney (http://www.glycemicindex.com).


Wybrane piśmiennictwo:

  1. Bell S., Sears B., 2003. Low-Glycemic-Load Diets: Impact On Obesity And Chronic Diseases. Crit. Rev. Food Sci. Nutr. 43, 357–377.
  2. Brand-Miller J., Hayne S., Petocz P., Colagiuri S., 2003. Low-glycemic index diets in the manage- ment of diabetes. A meta-analysis of random- ized controlled trials. Diabet. Care 26, 2261– 2267.
  3. Willett W., Manson J., Liu S., 2002. Glycemic index glycemic load, and risk of type 2 diabetes. Am J Clin Nutr. 76(s), 274–280.

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej

Data przydatności do spożycia – jak ją rozumieć

DATA PRZYDATNOŚCI DO SPOŻYCIA - JAK JĄ ROZUMIEĆ

Na etykiecie produktu można odnaleźć różne zapisy daty, do której produkt powinien zostać spożyty, np. „należy spożyć do…” lub „najlepiej spożyć przed…”. Sformułowania te związane są z terminami daty minimalnej trwałości oraz terminu przydatności do spożycia.

Data minimalnej trwałości

Data minimalnej trwałości oznaczana jest na opakowaniu określeniem „Najlepiej spożyć przed końcem…” lub „Najlepiej spożyć przed…”. Oznacza czas, do którego dany produkt spożywczy zachowuje swoje właściwości fizyczne, mikrobiologiczne, organoleptyczne i chemiczne, pod warunkiem jego prawidłowego transportu i przechowywania. Ta graniczna data wyznacza zatem termin, do którego żywność charakteryzuje się najwyższą jakością.

Oznaczenie to stosowane jest przede wszystkim na żywności suchej i konserwach, takich jak sól, cukier, mąka, kasza, herbata czy ryby w puszce. Po upływie daty minimalnej trwałości, może obniżyć się jakość produktu w stosunku do jego cech wyjściowych, jednak nie powoduje to niebezpieczeństwa zdrowotnego. Żywność po przekroczeniu tej daty nadaje się do spożycia, ale producent nie daje już gwarancji utrzymania wysokiej jakości produktu, podobnej do żywności świeżo wyprodukowanej.

Termin przydatności do spożycia

Oznacza termin, po upływie którego żywność nie nadaje się do spożycia, a nawet stanowi zagrożenie dla zdrowia. Należy jednak zaznaczyć, że w praktyce raczej nie oznacza tego, że w kolejnym dniu po jej przekroczeniu, żywność od razu spowoduje zatrucie. Trzeba mieć jednak na uwadze to, że nawet jeśli żywność nie budzi zastrzeżeń odnośnie wyglądu, może być źródłem niebezpiecznych toksyn bakteryjnych.

Zwykle tym terminem oznaczane są produkty nietrwale, łatwo ulegające zepsuciu i zakażeniu mikrobiologicznemu, takie jak mięso, wędliny, sery, jogurty czy ryby. Na etykiecie produktu przed wskazaną datą znajdzie się wyrażenie „należy spożyć do…”.

Kiedy żywność powinna być wycofana z obrotu?

W myśl Art. 52 Ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia z dn. 25.08.2006 r.:

„Środki spożywcze oznakowane datą minimalnej trwałości lub terminem przydatności do spożycia mogą znajdować się w obrocie do tej daty lub terminu.”


Wybrane piśmiennictwo:

  1. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Dz.U. z 2015 poz. 594

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej

Rozkład posiłków i ich kaloryczności w ciągu dnia

ROZKŁAD POSIŁKÓW I ICH KALORYCZNOŚCI W CIĄGU DNIA

Nieodzownym elementem zasad prawidłowego żywienia jest regularność w spożywaniu posiłków. Powinny być one zbilansowane pod kątem wartości odżywczej i potrzeb żywieniowych danej osoby.

Optymalna liczba posiłków

Wytyczne Instytutu Żywności i Żywienia wskazują, że optymalną ilością są 4-5 posiłki spożywane w ciągu dnia. Idealnie zbilansowany posiłek jest źródłem białka, węglowodanów złożonych, tłuszczów nienasyconych oraz witamin i związków mineralnych, w tym przede wszystkim wapnia. Dlatego też modelowy posiłek składa się:

  • z produktów zbożowych lub skrobiowych, które dostarczają węglowodanów złożonych;
  • mięsa/ryb/jaj/roślin strączkowych, będących źródłem białka;
  • tłuszczów roślinnych;
  • warzyw i/lub owoców, będących źródłem witamin, związków mineralnych i błonnika;
  • mleka i/lub produktów mlecznych, stanowiących źródło wapnia.

Do oceny poprawności zestawienia posiłków pod względem jakościowym, czyli zawartości w nich kluczowych składników pokarmowych, można wykorzystać test Bielińskiej z modyfikacją Kuleszy i wsp.

Wartość energetyczna poszczególnych posiłków

Posiłek o największej kaloryczności stanowi obiad, następnie śniadanie i kolacja. Niską kalorycznością, na poziomie 5-10% energii z diety przypada na 2. śniadanie oraz podwieczorek. Zalecany procentowy rozkład wartości energetycznej diety całodziennej racji pokarmowej osoby dorosłej przedstawiono w tabeli 1.

Tabela 1. Procentowy rozkład całodziennej wartości energetycznej diety osoby dorosłej na posiłki.

Posiłek Liczba posiłków
4 5
Śniadanie 25-30% 25-30%
II śniadanie 5-10% 5-10%
Obiad 35-40% 35-40%
Podwieczorek - 5-10%
Kolacja 25-30% 15-20%

Wybrane piśmiennictwo:

  1. Gronowska-Senger A. Zarys oceny żywienia. SGGW, Warszawa 2013
  2. Jarosz (red.): 2012: Normy żywienia dla populacji polskiej - nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej

Pomysły na zdrowe przekąski do szkoły

POMYSŁY NA ZDROWE PRZEKĄSKI DO SZKOŁY

Zarówno małe dzieci, jak i dużo starsze, a także młodzież, kilka godzin w ciągu dnia spędzają poza domem. Dlatego też należy zadbać, aby w tym czasie, miały dostęp do zdrowych, dobrze zbilansowanych i pełnowartościowych pod względem odżywczym przekąsek. Praca umysłowa podczas zajęć szkolnych nie będzie efektywna, jeśli dziecko nie będzie miało zapewnionej podaży energii na odpowiednim poziomie. W ostatnich latach po zmianie regulacji prawnych dotyczących sposobu żywienia dzieci w szkołach i wprowadzeniu tzw. „ustawy sklepikowej”, asortyment produktów dostępnych w szkolnych sklepikach uległ znacznej poprawie. Dzieci nie mogą w szkole kupić przede wszystkim słodyczy oraz żywności typu fast food.

Jakie przekąski proponować dziecku?

W formie przekąsek najlepiej sprawdza się żywność nie wymagająca użycia szczelnych pojemników czy sztućców. Dobrym pomysłem są kanapki. Należy jedynie zwrócić uwagę na jakość pieczywa, z którego są wykonane. Warto również zaproponować rodzicom przygotowanie domowej wędliny, która może zastępować np. upieczone mięso. W kanapkach nie powinno zabraknąć warzyw, które nie tylko uatrakcyjnią wizualnie kanapkę, ale również będą źródłem witamin i składników mineralnych.

Dobrym pomysłem jest także przygotowanie wytrawnych muffinek, np. z cukinią czy bakłażanem. Można również przygotować mini tortille, jeśli dziecko nie przepada za tradycyjnymi kanapkami.

Co na słodką przekąskę?

Należy dążyć do tego, by na słodkie przekąski zamiast słodyczy dziecko wybierało owoce. Mogą być w postaci świeżej lub suszonej (mniejsza ilość z uwagi na kaloryczność). Do chrupania świetnie sprawdzają się orzechy na nasiona, np. pestki dyni. Można z nich także przygotować ciasteczka. Domowa granola upieczona w piekarniku i pokrojona na mniejsze porcje zastąpi tradycyjne batoniki.

Produkty mleczne w roli przekąsek

Na rynku odnajdziemy szeroki asortyment mleka i mlecznych produktów fermentowanych, dedykowanych dla dzieci. Mleko można kupić w małym kartoniku ze słomką. Wiele jogurtów czy maślanej znajduje się w opakowaniach, z których dziecko może je bezpośrednio spożyć bez użycia, chociażby łyżeczki. Warto polecać je na przekąski do szkoły, jako dodatek do kanapek czy owoców, ponieważ stanowią dobre źródło wapnia, którego młody organizm potrzebuje w dużej ilości.


Wybrane piśmiennictwo:

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach. Dz. U. 1154, 2016

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej

Jak przekonać dziecko do picia wody?

JAK PRZEKONAĆ DZIECKO DO PICIA WODY?

Woda jest podstawowym składnikiem organizmu człowieka. Stanowi nawet 90% masy ciała płodu, 75% masy ciała niemowląt i około 60-70% masy ciała dziecka. Niestety, z uwagi na różne czynniki dzieci są bardziej narażone na odwodnienie niż osoby dorosłe. U najmłodszych większość wody ustrojowej zgromadzona jest w pozakomórkowej przestrzeni płynowej, która może łatwo ulegać zaburzeniom. Dlatego też warto zwrócić uwagę na ilość wypijanych płynów przez dziecko, aby zapobiegać odwodnieniu. Należy również podkreślić fakt, że z uwagi na wzrost odsetka dzieci z nadwaga i otyłością należy promować spożycie wody, a nie napojów słodzonych.

Zapotrzebowanie na płyny

Nawodnienie organizmu dzieci jest tak samo ważne dla zachowania zdrowia jak u osób dorosłych. Niemowlęta potrzebują ok. 100-190 ml wody na każdy kilogram masy ciała. Potrzeby te powinny być pokrywane przez mleko matki lub mleka modyfikowane. Nie ma potrzeby podawania dodatkowej ilości wody, bo jest ona głównym składnikiem mleka. Po 6 miesiącu, do diety dziecka można wprowadzić inne płyny, jednak prócz mleka, podstawowym napojem powinna być woda.

Wraz z wiekiem dziecka zwiększa się jego zapotrzebowanie na wodę, co związane jest ze wzrostem organizmu. Od 1. roku życia dzieci potrzebują ponad 1 litra wody, a w wieku 7-9 lat ilość ta wzrasta prawie dwukrotnie. Należy podkreślić, że na tą ilość składają się zarówno płyny, jak i żywność stała, która również jest źródłem wody w diecie.

Nastolatek potrzebuje prawie tyle samo wody, ile człowiek dorosły. Chłopcy od 10 roku życia powinni dostarczać do organizmu już ponad 2 litry wody dziennie, a dziewczęta około 1,9 l. Należy podkreślić, że na tą ilość składają się zarówno płyny, jak i żywność stała, która również jest źródłem wody w diecie.

Chłopcy 16-18 lat
Chłopcy 13-15 lat
Chłopcy 10-12 lat
Dziewczęta 16-18 lat
Dziewczęta 13-15 lat
Dziewczęta 10-12 lat
7-9 lat
4-6 lat
1-3 lata
6-12 miesięcy
0-6 miesięcy

Jak przekonać dziecko do picia wody?

Od najmłodszych lat należy przyzwyczajać dziecko do picia wody, która zawsze powinna być pierwszym wyborem, jeśli chodzi o udział płynów w diecie dzieci. Warto dodać, że rodzic powinien również edukować dziecko i tłumaczyć, dlaczego woda stanowi dla niego najlepszy wybór.

Dziecko powinno pić wodę małymi łykami. Nie należy podawać dużej objętości wody w jednej dawce, zaleca się rozłożenie płynów w ciągu całego dnia.

Gdy dziecko nie toleruje smaku czystej wody, można dodać do niej plaster cytryny, liść mięty czy pokrojony w plasterki owoc. Trzeba mieć również świadomość, że dzieci często odrzucają nowe smaki, więc nie należy się tym zniechęcać.

Dobrym pomysłem jest również przygotowanie kolorowych kostek lodu do napoju. Można zamrozić w nich np. drobne owoce czy listki ziół. Warto również wykorzystać naczynia do zamrażania kostek lodu o różnych kształtach.

Część dzieci woli pić napoje z ulubionych kubków czy butelek z bohaterami bajek. Wodę można pić przez kolorowe słomki. Należy pozwolić im wybrać ulubione naczynie. Do szkoły czy na wycieczki, sprawdzą się także kolorowe bidony, które można wypełnić wodą.

Każdorazowo po wysiłku fizycznym, czy zwykłym spacerze należ zachęcać dziecko do ugaszenia pragnienia wodą, aby kształtować w nim prawidłowe nawyki.

Rodzic powinien zadbać o to, aby woda cały czas stała w zasięgu wzroku i ręki dziecka. Warto również zadbać o to, by w domu, dla wszystkich domowników woda była napojem numer 1.

Jaką wodę wybierać?

Specjaliście rekomendują wodę źródlaną lub naturalną mineralną. Woda powinna być o niskiej (dzieci do 3 r.ż.) lub średniej mineralizacji, niskosodowa i niskosiarczanowa. Powinna być bezpieczna pod względem chemicznym i bakteriologicznym. Spośród asortymentu można wybierać wody ze specjalnym oznakowaniem dla dzieci.


Wybrane piśmiennictwo:

  1. Jarosz (red.): 2012: Normy żywienia dla populacji polskiej - nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej

Wprowadzanie glutenu do diety niemowląt

WPROWADZANIE GLUTENU DO DIETY NIEMOWLĄT

Dotychczas Komitet Żywieniowy Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) zalecał unikanie zarówno zbyt wczesnego (<4. m.ż.), jak i późnego (≥7. m.ż.) wprowadzania glutenu do diety niemowląt.

Aktualne stanowisko ekspertów, mówi o tym, że gluten może być wprowadzony do diety wszystkich niemowląt w każdym momencie między ukończonym 4. a 12. m. ż. Zarówno w okresie wprowadzania glutenu do diety, jak i w całym okresie niemowlęctwa należy unikać dużych dawek glutenu. Badania nie wykazały, aby karmienie piersią (również w czasie włączania glutenu do diety)  chroniło dziecko przed zachorowaniem na celiakię w przyszłości.


Więcej informacji:

Szajewska H, Shamir R, Mearin ML, Koninckx CR, Catassi C, Domellöf M, Fewtrell MS, Husby S, Papadopoulou A, Vandenplas Y, Castillejo G, Kolacek S, Koletzko S, Korponay-Szabó IR, Lionetti E, Polanco I, Troncone R. Gluten Introduction and The Risk of Coeliac Disease. A Position Paper By The European Society For Paediatric Gastroenterology, Hepatology & Nutrition. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2016 Jan 13, epub ahead of print.

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej

Witamina D – w jakich dawkach suplementować?

WITAMINA D - W JAKICH DAWKACH SUPLEMENTOWAĆ?

Witamina D reguluje przemiany wapnia i fosforu w organizmie. Jest niezbędna do prawidłowego przebiegu procesu mineralizacji układu kostnego. Wiele badań podkreśla również jej rolę w profilaktyce takich chorób jak cukrzyca, nowotwory czy choroby układu sercowo-naczyniowego. W 2013 roku ukazały się wytyczne dotyczące suplementacji tej witaminy dla osób zdrowych oraz z grup ryzyka.

1. Zalecenia dotyczące suplementacji witaminą D w populacji osób zdrowych

 Grupa  Dawka zalecana  Okres suplementacji  Uwagi
 Niemowlęta, do 6. m.ż. 400 IU/dobę (10,0 μg/dobę)  do 6. miesiąca życia Suplementacja witaminą D powinna rozpocząćsię od pierwszych dni życia.Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka: 1000 IU/d (25 µg/d).
Niemowlęta, 6-12 m.ż. 400-600 IU/dobę (10,0-15,0 μg/dobę) 6-12 m.ż. Zależnie od podaży witaminy D w diecie. Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka: 1000 IU/d (25 µg/d).
Dzieci i młodzież, 1-18 r.ż. 600-1000 IU/dobę (15,0-25,0 μg/dobę) wrzesień - kwiecień Zależnie od masy ciała
Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla dzieci w wieku 1-10 lat: 2000 IU/d (50 µg/d).
Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla dzieci w wieku 10-18 lat: 4000 IU/d (100 µg/d).
Dzieci i młodzież, 1-18 r.ż. 600-1000 IU/dobę (15,0-25,0 μg/dobę) cały rok Jeśli nie jest zapewniona efektywna synteza skórna witaminy D w miesiącach letnich, zależnie od masy ciała. Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla dzieci w wieku 1-10 lat: 2000 IU/d (50 µg/d). Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla dzieci w wieku 10-18 lat: 4000 IU/d (100 µg/d).
Dorośli (>18 lat) 800-2000 IU/dobę (20,0-50,0 μg/dobę) wrzesień - kwiecień Zależnie od masy ciała. Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla osób z prawidłową masą ciała: 4000 IU/d (100 µg/d).
Dorośli (>18 lat) 800-2000 IU/dobę (20,0-50,0 μg/dobę) cały rok Jeśli nie jest zapewniona efektywna synteza skórna witaminy D w miesiącach letnich, zależnie od masy ciała. Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla osób z prawidłową masą ciała: 4000 IU/d (100 µg/d).
Seniorzy (>65 lat) 800-2000 IU/dobę (20,0-50,0 μg/dobę) cały rok Przez cały rok, z uwagi na obniżoną efektywność skórnej syntezy witaminy D, zależnie od masy ciała. Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla osób z prawidłową masą ciała: 4000 IU/d (100 µg/d).
Kobiety planujące ciążę 800-2000 IU/dobę (20,0-50,0 μg/dobę) wrzesień – kwiecień* Zależnie od masy ciała *cały rok, jeśli nie jest zapewniona efektywna synteza skórna witaminy D w miesiącach letnich, zależnie od masy ciała. Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla osób z prawidłową masą ciała: 4000 IU/d (100 µg/d).
Ciężarne, Karmiące piersią 1500-2000 IU/dobę (37,5-50,0 μg/dobę) nie później niż od II trymestru ciąży Ginekolodzy/położnicy powinni rozważyć włączenie suplementacji witaminą D wkrótce po potwierdzeniu ciąży. Weryfikacja skuteczności suplementacji. Uzyskanie i podtrzymanie stężenia witaminy D wynoszącego 30-50 ng/ml (75-125 nmol/l). Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka: 4000 IU/d (100 µg/d).

2. Zalecenia dotyczące suplementacji witaminą D w populacji osób z grup ryzyka deficytu witaminy D.

 Grupa  Dawka zalecana  Okres suplementacji  Uwagi
Noworodki urodzone przedwcześnie 400-800 IU / dobę (10,0-20,0 µg / dobę

400 IU/dobę (10,0 μg/ dobę)

Do momentu uzyskania wieku skorygowanego 40 tygodni

Kolejne tygodnie

Suplementacja witaminą D powinna rozpocząć się od pierwszych dni życia.
Otyłe dzieci i otyła młodzież 1200-20000 IU/dobę
(30,0-50,0 μg/dobę)
wrzesień - kwiecień Zależnie od stopnia otyłości.
Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla dzieci w wieku 1-10 lat: 2000 IU/d (50 µg/d).
Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla dzieci w wieku 10-18 lat: 4000 IU/d (100 µg/d).
Otyłe dzieci i otyła młodzież 1200-20000 IU/dobę
(30,0-50,0 μg/dobę)
cały rok Zależnie od stopnia otyłości.
Jeśli nie jest zapewniona efektywna synteza skórna witaminy D w miesiącach letnich.
Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla dzieci w wieku 1-10 lat: 2000 IU/d (50 µg/d).
Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla dzieci w wieku 10-18 lat: 4000 IU/d (100 µg/d).
Otyli dorośli i otyli seniorzy 1600-4000 IU/dobę
(40,0-100,0 μg/dobę)
cały rok Zależnie od masy ciała.
Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla osób z prawidłową masą ciała: 4000 IU/d (100 µg/d).
Racjonalna ekspozycja skóry na promieniowanie społeczne jest bezpieczne, stanowi dodatkowe źródło witaminy D.
Pracownicy nocnych zmian 1000-2000 IU/dobę
(25,0-50,0 μg/dobę)
cały rok Zależnie od masy ciała.
Osoby pracujące na nocnych zmianach, z wyraźnie ograniczoną ekspozycją na promieniowanie UV.
Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla osób z prawidłową masą ciała: 4000 IU/d (100 µg/d).
Ciemnoskóre osoby dorosłe 1000-2000 IU/dobę
(25,0-50,0 μg/dobę)
cały rok Zależnie od masy ciała.
Maksymalna dopuszczalna dobowa dawka dla osób z prawidłową masą ciała: 4000 IU/d (100 µg/d).

Wybrane piśmiennictwo:

  1. Płudowski P, Karczmarewicz E, Chlebna-Sokół D i wsp.: Witamina D: Rekomendacje dawkowania w populacji osób zdrowych oraz w grupach ryzyka deficytów - wytyczne dla Europy Środkowej 2013 r. Standardy Medyczne/Pediatria 2013 T. 10 573-578

PODOBNE ARTYKUŁY

Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii

BŁONNIK POKARMOWY W PROFILAKTYCE I DIETOTERAPII Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Błonnik pokarmowy w profilaktyce i dietoterapii”, odbyła się w Warszawie dnia 19 ...
Czytaj Dalej

Standardy postępowania dietetycznego w kardiologii – stanowisko PTD 2016

STANDARDY POSTĘPOWANIA DIETETYCZNEGO W KARDIOLOGII - STANOWISKO PTD 2016 Choroby układu sercowo-naczyniowego (ang. Cardiovascular Disease, CVD),  stanowią główną przyczynę zgonów, ...
Czytaj Dalej

Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych – Stanowisko PTD 2015

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO OTYŁOŚCI PROSTEJ U OSÓB DOROSŁYCH - STANOWISKO PTD 2015 Polskie Towarzystwo Dietetyki zapoczątkowało publikację standardów leczenia dietetycznego ...
Czytaj Dalej

Kodeks etyki zawodowej dietetyka

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA „Kodeks etyki zawodowej dietetyka Rzeczypospolitej Polskiej” został uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Dietetyki 20 ...
Czytaj Dalej

DIETETYK – profesjonalny doradca

DIETETYK - PROFESJONALNY DORADCA Dietetyk jest wykwalifikowanym specjalistą ochrony zdrowia, który posiada szeroką wiedzę w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego. Poprzez ...
Czytaj Dalej

Czy jedzenie śniadań może pomagać w nauce?

CZY JEDZENIE ŚNIADAŃ MOŻE POMAGAĆ W NAUCE? Śniadanie jako pierwszy, i za wielu dietetyków uważany jako najważniejszy posiłek w ciągu dnia, dostarcza energii ...
Czytaj Dalej

Witamina B12

WITAMINA B12 Witamina B12 znana jest również pod nazwą kobalamina. Zaliczana jest do witamin z grupy B, które są rozpuszczalne w wodzie ...
Czytaj Dalej

Dieta cud, czyli marzenie każdej kobiety

DIETA CUD, CZYLI MARZENIE KAŻDEJ KOBIETY Media co jakiś czas przedstawiają nowe metody na zrzucenie zbędnych kilogramów bez wysiłku. “Jesz ...
Czytaj Dalej

Czy można jeść po godzinie 18?

CZY MOŻNA JEŚĆ PO GODZINIE 18? Mówi się „śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi” oraz „śniadanie ...
Czytaj Dalej

Czy ziemniaki tuczą?

CZY ZIEMNIAKI TUCZĄ? Z punktu widzenia żywieniowca, ziemniaki nie są zaliczane do grupy warzyw. Wynika to z faktu, że bogate są ...
Czytaj Dalej

Nadmiar soli w diecie

NADMIAR SOLI W DIECIE Sól, a w zasadzie sód potrzebny jest człowiekowi m.in. do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi. W dużym uproszczeniu: ...
Czytaj Dalej

Jak wygrać z monotonią w diecie?

JAK WYGRAĆ Z MONOTONIĄ W DIECIE? Każdy miewa czasem problem z pomysłem na obiad lub śniadanie. Codziennie powtarzające się kanapki z żółtym ...
Czytaj Dalej